Opiniestuk Gon in BD terug naar overzicht

In het Brabants Dagblad verscheen afgelopen zaterdag 2 november een gastopinie van Gon. Een oproep aan gemeenten om financiële tekorten niet af te wimpelen op de sociale basis, maar om met het voorveld in gesprek te gaan en te investeren in preventieve, effectieve oplossingen.

Groeiende financiële tekorten

Steeds meer gemeenten kampen met groeiende financiële tekorten. Door die financiële stress schieten gemeenten vaak terug in een primitieve reflex van bezuiniging. Ook het sociale domein dreigt niet aan die bezuinigingen te ontkomen. Onverstandig en onverantwoord, betoogt Gon Mevis, directeur-bestuurder bij ContourdeTwern. Onderzoek wijst namelijk uit dat investeringen in het voorveld de kosten in de eerste-en tweedelijnszorg structureel naar beneden kunnen brengen.

Voorkomen beter dan genezen

Gemeenten hebben vooral moeite met het bekostigen van sociale taken zoals jeugdhulp, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en het helpen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dat komt mede doordat er sinds de decentralisatie structureel onvoldoende is gezocht naar oplossingen in de zogenaamde nuldelijn, het domein waarin ContourdeTwern vooral actief is. Het voelt extra wrang dat juist nú gekort dreigt te worden op het werk van organisaties als de onze. Organisaties die er juíst op zijn gericht om te voorkomen dat er een beroep moet worden gedaan op meer complexe en duurdere hulp in de tweede lijn.

Resultaten zonder gespecialiseerde zorg

Onderzoek van Participe Advies in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport toonde bijvoorbeeld in 2018 al aan dat jongerenwerk een significante daling in de zorgkosten veroorzaakt en een besparingspotentieel van 45 miljoen kent. Andere cijfers laten zien dat een jongere in het jeugdzorgtraject gemiddeld tien tot twaalf duizend euro kost. Voor het bedrag van zes jongeren in een jeugdzorgtraject zetten wij één jeugd-of jongerenwerker weg, die ongeveer vijftig tot honderd jongeren onder zijn hoede heeft. Die jeugd- en jongerenwerkers zien wat er speelt in wijken, kennen veel gezinnen, kunnen bijsturen waar dat nodig is en focussen veel meer op het perspectief dan op het probleem. Ze kunnen zo enorm veel resultaat boeken zonder dat er gespecialiseerde zorg nodig is. En vervolgens de jeugdzorg erbij betrekken als de problematiek om specialistische behandeling vraagt. Dan motiveren ze jongeren juist om die behandeling te accepteren, wat ook weer de kosten drukt. Maar wat zien we? Sinds 2009 is er geen enkele jongerenwerker bijgekomen, blijkt uit onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut. Terwijl de wachtlijsten voor jeugdzorg alsmaar langer worden en de kosten toenemen.

Investeer in het voorportaal

Ook andere sectoren waarin ContourdeTwern actief is, zoals de zorg voor ouderen, de zorg voor mensen die niet goed in het systeem passen en het vrijwilligerswerk, staan zwaar onder druk en dreigen te bezwijken onder bezuinigingen en oplopende kosten. Terwijl ook daar extra inzet aan de voorkant juist loont. Onze veel complexer geworden samenleving vraagt om inventieve oplossingen in het voorportaal. Juist met preventieve activiteiten, die erop gericht zijn om te bevorderen wat mensen nog wel (voor elkaar) kunnen doen, houden we mensen erbij en verkleinen we de kans dat ze in duurdere hulptrajecten terechtkomen. Of het nu gaat om taal-en spelondersteuning voor kinderen en opvoeders, een ontmoetingskamer voor (beginnend) dementerenden, een vrijwillige vervoersdienst voor bezoek aan het ziekenhuis of bemiddeling bij burenconflicten.

Een solide en sociale basis

Met nieuwe bezuinigingen drogen de oplossingen waarmee we individuen sterker en weerbaarder kunnen maken, en die de kansen vergroten om succesvol mee te kunnen doen in de samenleving, verder op. Sterker nog, een aantal daarvan zullen in zijn geheel verdampen of niet eens de kans krijgen zich te ontwikkelen. Een heel ongunstig scenario. Want sociaal werk is samen met onderwijs, sport, cultuur en vele maatschappelijke organisaties in het vrijwillige domein niet alleen een goedkoper en preventief werkend alternatief voor te hoge zorgkosten, het versterkt bovendien de vitaliteit en veerkracht van de gemeenschap en zorgt daarmee voor een solide, sociale basis van de samenleving. Daarom roep ik de gemeenteraden op om vooral niet te bezuinigen op het sociale domein maar in dialoog te gaan met partijen in het voorveld om te investeren in preventieve, effectieve oplossingen.