Het verhaal van Tanja&François terug naar overzicht

Tanja Raams is sociaal werker bij ContourdeTwern en doorliep samen met haar cliënt François een intensief traject. Dit is het verhaal van iemand die ineens afhankelijk werd van de overheid, de weg kwijtraakte en zich in de kou voelde staan. Over het belang van present werken in zo’n situatie, maar ook participatie en de samenwerking met andere professionals.

"Ik werk als sociaal werker op detacheringsbasis bij een fysiotherapiepraktijk, die de uitdaging is aangegaan om revalidatietrajecten uit te voeren. Ik maak onderdeel uit van het revalidatieteam, omdat de revalidatiearts het noodzakelijk vindt dat maatschappelijk werk onderdeel uitmaakt van het revalidatietraject van haar patiënten. Een experimentele samenwerking  tussen tweede en nulde lijn zorg. Presentie, er zijn op plaatsen waar we mensen tegen kunnen komen die ons nodig hebben, is hierbij het uitgangspunt. En na drie jaar kan ik gerust zeggen dat dit heel goed werkt. Het team met daarin fysiotherapeuten, ergotherapeuten, een psycholoog en diëtist, weet steeds vaker de weg te vinden naar ContourdeTwern. Niet alleen voor patiënten binnen revalidatietrajecten, maar ook daarbuiten.

Massage tegen eenzaamheid?

Zo had de fysiotherapeut bijvoorbeeld een patiënt die elke week kwam voor massage, maar zonder resultaat: de klachten verminderden niet. De fysiotherapeut vermoedde dat eenzaamheid een belangrijke factor was die de klachten in stand hield. Ze stuurde op mijn advies haar patiënt een keer naar het wijkcentrum om te informeren naar activiteiten in de wijk, waar de patiënt eventueel aan deel zou kunnen nemen. Toevallig trof hij bij zijn bezoek aan het wijkcentrum de bingo in volle gang. Sindsdien is hij een trouwe deelnemer en zijn de klachten sterk afgenomen, omdat hij meer ontspant en geniet van de contacten die hij hier opdoet.

Ineens afhankelijk van UWV

Een andere patiënt die bij mij kwam via het revalidatietraject is François; vrachtwagenchauffeur, 39 jaar, samenwonend zonder kinderen. Hij had een indicatie voor revalidatie naar aanleiding van een ongeluk met de vrachtwagen, waardoor hij whiplash gerelateerde klachten en rugpijn had. Eerdere behandelingen bij fysiotherapeut, psycholoog en neuroloog hebben onvoldoende resultaat geboekt. François is tot zijn grote spijt niet meer in staat te werken. Zijn werkgever heeft het contract kunnen ontbinden en François is ineens afhankelijk van het UWV voor zijn inkomen. En dat valt zwaar tegen. 70 procent van zijn basisloon, dus exclusief alle overuren. Daar komt bij dat hij in het weekend niet meer kan bijverdienen met sleutelen aan auto’s in zijn eigen garage. Hij mist ongeveer 2000 euro per maand. Door het revalideren hoopt hij weer voldoende te herstellen om weer aan het werk te kunnen.

Gesprek met de partner

Vragen die centraal staan voor mijn begeleiding: hoe leert de persoon omgaan met zijn of haar nieuwe financiële situatie? Het voeren van een partnergesprek hoort er in dit geval ook bij, want de spanningen thuis lopen op nu hij fulltime thuis zit. Ten slotte kijken we naar een zinvolle tijdsbesteding.  Maar François wil helemaal niet denken aan de nieuwe situatie en andere tijdsbesteding; hij wil beter worden en weer aan het werk! Ik besluit om te beginnen met een partnergesprek. Daaruit blijkt dat de taakverdeling thuis verbetering behoeft. François is nooit gewend geweest veel te doen in het huishouden, omdat hij veel van huis was. Maar nu hij toch thuis is verwacht zijn partner dat hij wat meer taken op zich neemt. Samen met de ergotherapeut bekijken ze welke taken voor hem mogelijk zijn om op te pakken.

Sociale activiteiten opbouwen

Daarnaast kijken we naar mogelijkheden om meer sociale activiteiten te ontwikkelen, omdat niemand gelukkig wordt van hele dagen op de bank zitten en tv kijken. Hij gaat met een vriend wat vaker vissen en bezoekt een andere vriend wat vaker om samen een biertje te drinken. Met een oud-collega gaat hij een auto opknappen. François legt uit wat hij moet doen en hoe, en de collega voert het uit. Dit gebeurt allemaal in de eigen garage van François, dus die moest hij eerst opruimen. Omdat dit een grote taak is, hebben we een plan van aanpak gemaakt zodat hij het stapsgewijs kan doen. Dat is beter dan in één keer alles willen doen en jezelf overbelasten. Het is tegelijkertijd een mooie oefening, want François zal moeten leren om te gaan met zijn nieuwe belastbaarheid, die een stuk lager is en zal blijven dan voor het ongeluk.

Financiën onder de loep

Daarna kijken we samen naar de financiële situatie. Er staan een paar flinke leningen open. Eentje voor een verbouwing aan de eigen woning en eentje voor een mooie auto. En geld lenen kost geld. De eerste lening kan worden afgelost door het innen van gelden die ze nog tegoed hebben. Voor de tweede geldt dat de auto zal moeten worden verkocht. François komt meteen in actie: binnen een paar weken lost hij de eerste lening af en verkoopt hij de auto, waarna een kleine restschuld overblijft. Daarvoor wordt een terugbetalingsregeling getroffen. Ten slotte zeggen ze een aantal abonnementen op van tijdschriften en gadgets. Nu komen de uitgaven en inkomsten weer overeen! François wordt hierdoor rustiger, meer ontspannen en de klachten verminderen. Het UWV heeft inmiddels een beoordeling gedaan voor een WIA-uitkering: de organisatie is van mening dat François niet meer aan de slag zal kunnen als chauffeur. Een flinke teleurstelling voor François, waarmee de psycholoog verder aan de slag gaat. Op dat moment stopt mijn begeleiding.

Buiten het takenpakket

Twee maanden later krijg ik een mail van François. Hij is wanhopig zegt hij, want zijn partner heeft gedreigd bij hem weg te gaan. Of ik met haar wil komen praten. Nu ben ik sociaal werker en geen relatietherapeut; het inspelen op individuele vragen van bewoners in de wijk behoort niet tot mijn takenpakket. Maar François kent en vertrouwt mij; dus ik ga minstens een keer met hem praten om een goed beeld te krijgen van de problemen die er spelen, zodat ik goed door kan verwijzen en indien nodig doe ik een warme overdracht. Dat hoort mijns inziens bij present werken.  

Relatie op de klippen

Als ik het huisbezoek afleg blijkt François alleen thuis. Zijn partner is gewoon gaan werken, want die zag het niet zitten om in gesprek te gaan. Ik heb voldoende kennis van de situatie om hem er voorzichtig op te wijzen dat dit een teken is dat de relatie misschien niet meer te redden is. Als één van de twee echt niet verder wil houdt het op. Ik blijk gelijk te hebben, wat niet alleen een emotionele ramp betekent voor François, maar ook een financiële. Kan hij wel in zijn huis blijven wonen nu ook haar inkomen wegvalt? Het is zijn huis, hij kocht het al voordat ze een relatie kregen en hij wil het niet verliezen. Hij heeft al zo ontzettend veel verloren; zijn werk, zijn gezondheid, zijn zelfrespect. Keihard heeft hij geknokt om zijn zelfrespect terug te winnen en zijn relatie en woning te behouden, maar toch verliest hij alles. Hij slaapt niet meer en de klachten zijn teruggekomen, erger dan ooit. Hij heeft zelfs zelfmoord gedachten, want hij ziet geen uitweg meer.

Uitwegen bieden

Gelukkig kan ik hem ervan overtuigen dat er wel uitwegen zijn; meervoud zelfs. Ten eerste heeft hij vrienden, die hem willen helpen en steunen in deze moeilijke tijd. Ten tweede is er zijn psycholoog die hem kan helpen hiermee om te gaan. Zelf komt hij tot het besluit weer contact te zoeken met zijn ouders; door een meningsverschil over de relatie van François was er geen contact meer tussen hen. Nu de relatie verbroken wordt wil hij proberen het contact te herstellen. En wat blijkt; zijn ouders ontvangen hem met open armen. Ik wijs hem op het ondersteuningsfonds, omdat hij nu twee keer achter elkaar te maken heeft gekregen met fors inkomensverlies. Misschien met ondersteuning van dit fonds, kan hij het voor elkaar krijgen zijn financiën zo te regelen dat hij in zijn huis kan blijven.

Huren is immers geen optie, de huur zou hoger zijn dan de hypotheek. Hij zoekt dit voor zichzelf verder uit en doet een aanvraag. Helaas volgt een afwijzing, maar via de aanvraag komt hij in contact met MEE, een stichting die mensen met een beperking ondersteunt. Mijn oud-collega vanuit het buurtmaatschappelijk werk wordt hem toegewezen om hem verder bij te staan. Ik doe een overdracht aan haar en al snel leert François mijn collega te vertrouwen en stelt hij zijn vragen aan haar.

Vrijwilligerswerk

Weer een maand later kom ik François tegen in het wijkcentrum waar ik werk.  Zijn partner is inmiddels bij hem weggegaan, maar hij woont nog in zijn eigen huis. Het contact met zijn ouders is goed; ze helpen hem nu financieel, maar er wordt gewerkt aan een plan om het straks allemaal weer zelf te kunnen. Om ondertussen iets bij te dragen aan de wijk en aan ContourdeTwern, waar hij een goed gevoel bij heeft, wil hij vrijwilligerswerk doen. Ik laat hem zien hoe de site van ContourdeTwern werkt en hoe hij vacatures kan zoeken. Zijn oog valt op een vacature van de klusclub van mijn collega Jasper. Toevallig is Jasper op dat moment ook aanwezig in het wijkcentrum, dus ik loop meteen bij hem binnen en vraag of hij tijd heeft kennis te maken met een potentiële vrijwilliger. Dat heeft hij en het contact is dus super snel gemaakt. François blijkt zijn ontspanning te vinden bij de klusclub. Hij kan en wil graag iets doen voor jongeren van nu, omdat hij weet hoe het is om het thuis niet makkelijk te hebben. Hij geniet er enorm van en het contact met de jongeren doet hem goed. Ze kijken naar hem op en kunnen veel van hem leren op technisch vlak. Ook de samenwerking met de andere begeleiders gaat goed. Ieder doet waar hij goed in is; voor de ene is dat coachen, voor de ander is dat activiteiten bedenken. Voor François betekent het structuur en kennis bieden.

We laten iemand niet stikken

Dit is een casus uit mijn werkpraktijk, waarbij ik misschien verder ben gegaan en meer tijd in heb geïnvesteerd dan afgesproken. Ik ben geen relatietherapeut, ik doe normaal geen huisbezoeken en het ordenen van iemands  financiën behoort niet tot mijn takenpakket. Net zo min als het bemiddelen naar vrijwilligerswerk. Maar gewone mensen die vastlopen door omstandigheden die buiten hun controle liggen mogen we niet laten stikken omdat het niet binnen ons protocol past of binnen onze taakbeschrijvingen. Dat is present werken. Er zijn waar en wanneer dat nodig is. Een vertrouwensrelatie opbouwen door te laten zien wat je voor iemand kunt betekenen. Eerst goed luisteren voordat je doorverwijst. En samen werken aan kwalitatief hoogstaande begeleiding en dienstverlening. Op maat, persoonlijk en dichtbij."

facebook reacties