Blog van Gon Een kijkje in de organisatie ‹ terug naar overzicht

Het sociale domein, tijd voor kritische vragen

12 september 2018

Ik genoot vorige week van drie onderzoeksbevindingen die met me werden gedeeld. In een bespreking met een onderzoeksteam over maatschappelijke kwetsbaarheid, sprong de betrokkenheid van ervaringsdeskundigen eruit. Met name van mensen met een psychiatrisch verleden. “Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik er niet bij hoorde. Nu voel ik oprechte aandacht en interesse in wie ik ben, wat ik vind en wat ik wil”, was een van de reacties. Want hoe belangrijk is het om met je eigen verhaal een plek te mogen innemen in de maatschappij?
In de stuurgroep jeugdwerkloosheidsvrije regio lagen de eerste tussenresultaten op tafel. Die zijn best positief, omdat – zoals de geïnterviewde jongeren zelf aangeven – er eindelijk aandacht en tijd wordt genomen om het verhaal te kunnen doen. “Er wordt echt ingegaan op mijn wensen en zorgen, samen zetten we stappen.” Ook vernam ik hoe het loopt met het vertrouwensexperiment voor mensen met een bijstandsuitkering. De positieve reacties van mensen die zich nu eindelijk eens écht gehoord voelen, zijn hartverwarmend.

Als je dit hoort en leest, moeten we toch eens wat kritische vragen gaan stellen over de transitiekoers die binnen het sociaal domein wordt uitgestippeld. We vertalen die transitie in de noodzaak om zorgteams (wijkteams, toegangsteams) te bouwen, die nabij zijn en de bedoeling hebben om adequaat en snel hulp in te schakelen. Maar de tussenevaluaties die her en der gemaakt worden (zoals laatst door de Rekenkamer Rotterdam) tonen dat de druk op (tweedelijns)zorg helemaal niet vermindert en dat veel mensen op wachtlijsten terecht komen. Ook is de bureaucratische rompslomp nog altijd een groot probleem.

De focus op de ‘zelfredzaamheidmatrix’ of een andere ‘integrale uitvraag’ verschuift onbedoeld de aandacht naar alles wat niet goed gaat. Het verhoogt de verwachting dat de zorgdienst een oplossing kan bieden voor de gesignaleerde gebreken en brengt mensen in een ‘cliëntpositie’. Maar veel mensen willen helemaal geen cliënt zijn. Ze zouden in ieder geval beter af zijn als ze niet in het hokje van kwetsbaar-en-dus-je-hebt-hulp-nodig gestopt worden. Het echte gesprek is veel effectiever. En oog en oor voor de ambitie van mensen. Goed luisteren naar de oplossing die mensen vaak zélf aanreiken.

We moeten bij het bouwproces aan een sterke sociale basis in ogenschouw nemen dat een overgeorganiseerde samenleving uitvallers produceert. Een sterke sociale basis komt dichterbij door ruimte te geven voor het echte gesprek en oprecht belangstellende professionals en vrijwilligers. Kleine collectieve oplossingen waar mensen zelf aan bijdragen, zijn wellicht een veel beter idee. Hoe we dat in het sociaal werk noemen? Presentie. Vanuit een oprechte relatie met wijkbewoners kun je heel andere oplossingen realiseren. Oplossingen waarbij eigenaarschap bij mensen zelf centraal staat. En dat vergroot het duurzame effect.

Als we de reflex om snel zorg in te schakelen nu eens transformeren in het nemen van tijd voor goede gesprekken en ontmoetingsmomenten? Zou het dan zo kunnen zijn dat we meer zelfredzaamheid en sociale samenhang krijgen, en voortaan wél met de zorgbudgetten toekomen?

categorieën:

Nog geen reacties

Plaats een reactie

Naam
E-mail
Reactie