Blog van Gon Een kijkje in de organisatie ‹ terug naar overzicht

De bedoeling, overheidsbureaucratie en sociale wijkteams

30 mei 2016

Veel van wat wij (maatschappelijke organisaties, bedrijven en overheden) aanpakken, had ooit tot doel het leven een beetje aangenamer, mooier, beter of duurzamer te maken. Na verloop van tijd lijkt die bedoeling te vervagen en onder te sneeuwen onder instrumentele en deeloplossingen. Het boek 'Verdraaide organisaties - Terug naar de bedoeling' van Wouter Hart wordt tegenwoordig vaak en terecht aangehaald.

Als we weer terug willen naar de bedoeling, impliceert dit dat we een goed beeld hebben van die oorspronkelijke bedoeling. Maar ja, daar kun je natuurlijk wel wat vragen bij plaatsen. Neem de decentralisaties zorg, jeugdzorg en participatie. Die beogen uiteindelijk de zelfregie van burgers te versterken, ook als ze zorgbehoeften hebben. Die zelfregie is makkelijker te bevorderen als de zorg dichtbij wordt georganiseerd. Sociale wijkteams zijn gebouwd op deze gedachte. De lokale overheid is meer nabij dan het Rijk of de provincie en heeft dus beter zicht op wat dichtbij mogelijk is, in de eigen woonomgeving van mensen. Dat levert ook een besparing op. Want mensen met meer zelfregie, is niet alleen een doel op zich. Het is ook goedkoper dan de professionele arrangementen die de overheid anders moet organiseren. Tot zover kunnen we het nog volgen.

Papieren rompslomp
Maar hoe pakt dat eigenlijk uit, dat streven naar zelfregie en zelfredzaamheid? De zelfregie-vraag in Nederland is namelijk ook een issue omdat wet- en regelgeving hersenbrekend complex is. Stel nu dat mensen verzuipen in de veelheid van regels en instanties. Dat ze veel liever ontzorgd zouden worden, zodat ze zich ondanks de beperkingen zelf bezig kunnen houden met een zinvolle daginvulling. Kan dat ook? Je hoort dat terug van mantelzorgers bijvoorbeeld. De zorg voor een naaste, dat doe je gewoon, uit liefde en verantwoordelijkheid voor je naaste. Maar die papieren rompslomp... Toeslagen, PGB's, zorgcontracten, loketten, eigen bijdragen: om gek van te worden. Sturen op zelfredzaamheid, akkoord. Maar wat als zelfredzaamheid wordt ondermijnd door de obstructies van de zorgbureaucratie? Hoe vaak lukt het jou om een brief van een overheidsinstantie na ontvangst één keer te lezen, het meteen te regelen (inloggen verloopt vlekkeloos) en na een half uur te zeggen: zo, dat was dat, opgelost?

Wat is eigenlijk de samenhang tussen decentraliseren en versterken van de zelfredzaamheid, als gemeenten gehouden blijven aan dezelfde complexe regelgeving als voorheen de ZBO's en het Rijk? Leiden de decentralisaties automatisch tot een transformatie? Zolang er stevige schotten bestaan tussen de sociale domeinen en de beleidslogica die eraan ten grondslag ligt volmaakt tegengesteld is, lijkt dat niet het geval. Zo is het zorgvuldig manoeuvreren tussen gemeente en Belastingdienst om je inkomen op orde te krijgen. Lukt dat niet of niet op tijd, dan komt je netto besteedbare maandinkomen al snel onder het bestaansminimum. Raak je in de schulden, dan moet je dit inkomen eerst stabiel op orde hebben voordat de schuld kan worden gesaneerd. Je voelt de regen, drup, drup, al van ver aankomen.

Kern van het probleem
Dus wat is het grote risico? Dat we over één, twee of vijf jaar de effecten van de decentralisaties meten. Dat we een gebrek aan verandering en verbetering constateren. En dat we die oorzaken wijten aan het wel of niet tekort schieten van de kwaliteit van het lokale overheidsapparaat of het maatschappelijke middenveld. Terwijl we de kern van het probleem, onze bizar complexe wet- en regelgeving, buiten schot laten.

categorieën: Algemeen

2 reacties

Hans van Bakel
Hans van Bakel
31 mei 2016, 1:31

"Veel van wat wij (maatschappelijke organisaties, bedrijven en overheden) aanpakken, had ooit tot doel het leven een beetje aangenamer, mooier, beter of duurzamer te maken... ....Terwijl we de kern van het probleem, onze bizar complexe wet- en regelgeving, buiten schot laten". De wet en regelgeving is naar mijn mening niet gericht op het doel. De regelgeving wordt wordt vooral ingegeven door mogelijk misbruik en wantrouwen. Misbruik te meten in promilles wordt het argument om sets dure controle instrumenten in het leven te roepen geldend voor alle gebruikers.

Annemiek Hamers
Annemiek Hamers
02 juni 2016, 12:40

Gelukkig heeft Mooi zo Goed zo de oorspronkelijke doelstelling kunnen behouden: het leven een beetje aangenamer, mooier, beter of duurzamer te maken... van groepen mensen in Tilburg. En na 21 jaar werkt de formule nog steeds en behalen we heel veel goede resultaten, samen met anderen.

Plaats een reactie

Naam
E-mail
Reactie