Blog van Gon Een kijkje in de organisatie ‹ terug naar overzicht

Sociaal werk in een asociale omgeving

21 mei 2015

Afgelopen weken stond Tilburg weer eens op de kaart als wiet-kraamkamer van Nederland. Onderzoekers (zoals Pieter Tops in het Brabants Dagblad van 15 mei) verklaarden dat de criminaliteit in sommige wijken hard om zich heen grijpt en drugsbaronnen meer grip hebben op een deel van de huishoudens dan de burgemeester. In dezelfde week kreeg Hulya Cigdem, een dappere Turkse schrijfster, bij Pauw aandacht voor het initiatief alinteri013.nl. Ze maakte gewag van de grote rol die de wietteelt in delen van de Turkse gemeenschap inneemt en riep op daarmee te kappen.

Harde kant van de samenleving
De vraag dringt zich op hoe ons sociaal werk zich positioneert ten opzichte van de harde kant van de samenleving, waarin criminaliteit, religieuze radicalisering en harde discriminatie optreden. De vraag oproepen is veel makkelijker dan ‘m beantwoorden. Eerlijk gezegd moet onze sector hier veel diepgaander over nadenken en moeten dilemma’s, basisuitgangspunten en do’s & don’ts veel explicieter deel uitmaken van ons werk.

Sociaal werk versterkt eigen kracht en vergroot leefbaarheid. Met het oog op wat mensen wel kunnen, eigen mogelijkheden en talenten en in samenhang met het versterken van de sociale omgeving en persoonlijke netwerken. Als wij vanuit dat grassroots-werk weinig horen over de soms criminele omgeving waarin burgers functioneren, dan kan dat verschillende oorzaken hebben.

Niet de goede voelhorens
Ten eerste: sociaal werkers zien het illegale gedrag niet. Ze hebben niet de goede voelhorens, hebben onvoldoende geleerd om goed te kijken en niet zijn alert genoeg op signalen over gezagsondermijnende criminaliteit. Ik merk wel dat dat verbetert als we aandacht en scholing besteden aan (moslim)radicalisering. Het is meer dan waarschijnlijk dat dit ook geldt als we meer aandacht besteden aan criminogene structuren in de samenleving.

Ten tweede: sociaal werkers weten niet goed hoe te handelen als ze zien dat mensen in een crimineel (drugs)circuit belanden. Het is denkbaar dat ze vanuit hun vertrouwenspositie wel veel verborgen ellende en criminaliteit zien, maar dit uit loyaliteit, onzekerheid of angst niet delen of aanpakken. Het is riskant om als klikspan bekend te staan, voor je het weet roept justitie je op als getuige en kun je het wel schudden in de gemeenschap waar je betekenisvol probeert te zijn. Recent moest een van onze jongerenwerkers getuigen over een ernstig geweldsincident. Pas na intensief beraad op hoog niveau kwamen we met politie en justitie tot een goede aanpak die ook rechtsbescherming biedt aan onze collega. 

Onder de radar
Sociaal werkers proberen de problemen te bespreken met de mensen die het betreft maar houden dat bewust ‘onder de radar’ omdat dit het effectiefst is. En als ze problemen al inbrengen in buurtregie of sociaal wijkteam, dan spreken ze in algemene termen om de anonimiteit van hun contacten te beschermen. In dat geval moeten daarop wel ongemakkelijke vragen volgen: waar liggen de grenzen van bronbescherming, wie is daarmee gediend, wanneer wordt de grens bereikt, wanneer word je onderdeel van het geheimhoudcircuit?

Meerdere acties nodig
In elk van deze opties ligt waarschijnlijk een deel van de waarheid. Er zijn dus meerdere acties nodig om uit het ongemak te komen. Als schot voor de boeg wil ik uit de vele opties wel enkele mogelijkheden benoemen:

  • Ethisch beraad, intercollegiale consultatie, delen van dilemma’s: het moet permanent onderdeel van het teamwork zijn. Waarvoor tijd wordt genomen met deskundigheid van buiten.
  • Uitwerken van gedragscodes met gemeente, politie en justitie. Veiligheidsprotocollen voor jongerenwerk en (on)veiligheid zijn er genoeg, tijd om dat uit te breiden naar het hele sociaal werk.
  • Een ‘ik wil er uitstappen-handelingsperspectief’ creëren. Via een stappenplan moet de sociaal werker in staat zijn mensen uit de criminele hoek te halen.

We kunnen de werkelijkheid niet altijd mooier maken dan ie is. Sociaal werk speelt zich nu eenmaal soms af in een asociale omgeving. Ook dan moet het z’n kracht tonen. 

Reageren op deze blog? Laat hieronder een bericht achter of mail naar gonmevis@contourdetwern.nl.

categorieën: Algemeen

Nog geen reacties

Plaats een reactie

Naam
E-mail
Reactie